Kragujevac je 21. oktobra 1941. godine postao mesto jednog od najstrašnijih ratnih zločina tokom Drugog svetskog rata, kada su nemačke okupacione snage streljale više od 2.300 civila, među kojima su se nalazili i đaci. Ova tragedija, koja se dogodila pre 85 godina, simbolizuje masovne odmazde koje su se dešavale širom Srbije u tom periodu.
Masakr je započeo 19. oktobra u selima Maršić, Mečkovac i Grošnica, gde je ubijeno 422 stanovnika. Prema izveštaju majora Paula Keniga, koji je rukovodio ovom operacijom, streljanje se nastavilo do 21. oktobra u kragujevačkim Šumaricama. Tokom ovog dana, između 7:00 i 14:00 sati, poginulo je još 2.300 talaca.
Kenig je opravdavao ovaj zločin rečima da su za svakog poginulog nemačkog vojnika streljani po sto civila, dok su za ranjene vojnike streljani po pedeset civila. U njegovim izveštajima navedeno je da su među žrtvama bili ne samo odrasli muškarci već i deca — ukupno 301 đak.
Istoričar Staniša Brkić ukazuje na to da Kenig nije bio precizan ni u broju žrtava ni u strukturi streljanih. Iako su Nemci planirali da streljaju tačno 2.300 ljudi, prema Brkiću je stvarni broj žrtava bio čak 2.857.
Paul Kenig nije snosio posledice za svoje postupke; naprotiv, nakon zločina unapređen je u čin potpukovnika i kasnije pukovnika. Umro je prirodnom smrću 1968. godine u Drezdenu bez ikakvog izraženog kajanja.
U Srbiji se od 2012. godine obeležava Dan sećanja na srpske žrtve Drugog svetskog rata kao podsećanje na ovaj strašni događaj i masovne ratne zločine koje su počinile nemačke okupacione snage širom zemlje.
Pored Kragujevca, tokom iste jeseni dogodili su se slični slučajevi masovne odmazde nad civilima u Beogradu, Šapcu i Kraljevu; međutim, stradanje u Kragujevcu postalo je simbol svih tih tragedija zbog načina izvršenja streljanja i reakcije javnosti tokom rata.
Brkić ističe da su za ovaj zločin odgovarali mobilisani civili koji su birali žrtve među stanovništvom. Dva nemačka oficira — major Paul Kenig i kapetan Fric Fidler — lično su učestvovali u izvođenju đaka iz škola kako bi ih poslali na smrt.
Hitlerova naredba o strogoj odmazdi usled otpora koji su pružali partizani dovela je do masovnog ubijanja nevinih ljudi širom Srbije kao deo strategije zastrašivanja okupiranih teritorija.
U izveštaju nemačkog Ministarstva inostranih poslova navodi se da je do decembra te godine ubijeno oko 20.000 civila u Srbiji kao odgovor na gubitke koje su pretrpeli nemački vojnici tokom sukoba sa ustanicima.
Ovaj strašni događaj ostavlja dubok trag ne samo u istoriji Kragujevca već i celokupne Srbije kao podsećanje na užase rata i važnost očuvanja sećanja na žrtve koje nikada ne smeju biti zaboravljene.
Redakcija Info24Vesti nastaviće da prati razvoj događaja i objaviće nove informacije čim budu dostupne.
Izvor: www.novosti.rs
