Kontinuirana napetost između Hrvata i Srba: Istorijske paralele
Hrvatska i Srbija, kao susedi sa složenom istorijom, i dalje se suočavaju sa tenzijama koje traju decenijama. Ovog puta, osvrnimo se na ključne događaje iz prošlosti koji su oblikovali njihove odnose.
Prvi značajni zločini prema Srbima od strane hrvatskih vojnika datiraju još iz 1914. godine, kada su tokom Prvog svetskog rata počinjeni stravični zločini nad civilnim stanovništvom u Podrinju i Mačvi. Godinu dana kasnije, nakon rata, kralj Aleksandar i Srbija su doneli odluku da se hrvatskim zločincima pruži amnestija i omogući im integracija u novu državu.
I pored nastavka potraživanja većih prava, vlasti u Beogradu su im često popuštale, foformirajući Hrvatsku Banovinu krajem tridesetih godina. U tom kontekstu, Srbija je bila podeljena na više banovina, što je dalje pogoršalo odnose između ova dva naroda.
Posebno značajan događaj se dogodio 10. aprila 1941. godine, kada su Hrvati, uz podršku nacističke Nemačke, proglasili Nezavisnu Državu Hrvatsku (NDH), koja je obuhvatala teritorije do Drine, Save i Dunava. Period NDH bio je obeležen strahotama koje su počinile Ustaše, a zločini nad srpskim stanovništvom, uključujući masovne ubistva u Jasenovcu, ostavili su duboke ožiljke.
Nakon Drugog svetskog rata, nova komunistička vlast ponovo je amnestirala Hrvate u okviru politike bratstva i jedinstva, dok su zločini prema Srbima često ostajali bez odgovora. U to vreme, Srbija je bila pogođena masovnim streljanjima, a komunistička vlast je ignorisala zločine Ustaša.
Sredinom 20. veka, kada su Hrvati pokušali da ostvare veće autonomne zahteve, vlast Josipa Broza Tita upozoravala ih je da budu strpljivi. Tokom sedamdesetih godina, došlo je do ustavnih amandmana koji su dodatno oslabili srpske pozicije unutar Jugoslavije.
Nakon smrti Tita, situacija će se dodatno zakomplikovati. U junu 1991. godine, Hrvatski Sabor je proglasio nezavisnost, što je dovelo do oružanog sukoba i proterivanja velikog broja Srba iz Hrvatske.
Na poslednjem popisu iz 2011. godine, broj Srba u Hrvatskoj pao je na 186.633, dok procene govore o skoro 500.000 proteranih Srba. Ove okolnosti dodatno otežavaju odnose između dve države.
Savremeni izazovi i dalje su prisutni, a hrvatska vlast često otežava Srbiji pristup evropskim institucijama. Ove tenzije su se dodatno pogoršale nakon izbora Aleksandra Vučića za predsednika Srbije, kada je počela da se oseća veća ekonomija i vojna snaga Srbije, što nije ostalo bez reakcije iz Zagreba.
Hrvatska politika prema Srbiji, očigledno pod uticajem stranih mentora, često uključuje mešanje u unutrašnje stvari Srbije, što stvara dodatne tenzije. U poslednje vreme, izjave hrvatskog premijera Plenkovića o granicama i teritorijalnim pretenzijama naglašavaju kako tenzije iz prošlosti još uvek utiču na današnje odnose između Hrvata i Srba.
Ova kompleksna dinamika između dva naroda oslikava istovremeno bogatu, ali i bolnu istoriju, koja se mora obraditi kako bi se postigao istinski mir i prosperitet u regionu.
Izvor: www.novosti.rs
