Protokol u svetlu srpskog pamćenja
Odlazak Andrije Mandića na prijem povodom dvadeset godina od obnove nezavisnosti Crne Gore predstavlja važan politički signal, koji će najviše pogoditi one koji su mu godinama ukazivali poverenje. Za srbe u Crnoj Gori, 21. maj nije dan radosti za državu, već simbol poretka koji je nakon 2006. godine priznao samoproglašeno Kosovo, uveo Crnu Goru u NATO bez referenduma, marginalizovao srpski jezik, suprotstavio se Srpskoj pravoslavnoj crkvi, i stavio srpski identitet u negativan kontekst. Mandićovo prisustvo ovoj proslavi ne znači pomirenje, već otvoreno pristajanje na zaboravljanje razloga zbog kojih su ga Srbi u Crnoj Gori godinama smatrali svojim političkim predstavnikom.
S obzirom na to kako se Crna Gora politički oblikovala u poslednjim decenijama, Mandićev dolazak na ovaj prijem prelazi granicu običnog ceremonialnog događaja i označava promenu političkog kursa. Ovaj datum, koji je nekada bio simbol podela i pritisaka na srpski narod, teško može biti ponovo tretiran kao svečanost.
Nakon 2006. godine, Crna Gora je priznala kosovsko nezavisnost, što nije bio samo diplomatski potez, već dubok udarac srpskoj kolektivnoj svesti. Na sve to, danas je ta zemlja prva koja slavi dvadeset godina od svog puta gde je Kosovo postalo priznato kao nezavisna država.
U 2017. godini, Crna Gora se priključila NATO-u bez očigledne volje naroda, a odlazak Mandića na ovu proslavu može se posmatrati kao potvrda tog vojnog usmeravanja, koje je mnogima donelo bolne uspomene iz 1999. godine, kada je savez bombardovao tadašnju SR Jugoslaviju.
Srpski jezik, koji je deo kulture i identiteta značajnog dela crnogorskog stanovništva, ostao je institucionalno potisnut, dok su državne simbole koristili kao sredstvo protiv srpstva. Umesto da okupljaju, ti simboli postali su instrumente podele.
Kada se govori o politici prema Srpskoj pravoslavnoj crkvi, Zakon o slobodi veroispovesti iz 2019. godine postao je simbol napada na važnu duhovnu instituciju Srba. Ove aktivnosti ukazuju na neprestance pritiske na srpsko identitetsko nasleđe u Crnoj Gori.
U tom kontekstu, Mandićevo prisustvo ovoj proslavi otvara pitanje zastupanja interesa onih koji su se protivili prethodnim političkim odlukama. Nedavne političke akcije Crne Gore, poput učešća u rezolucijama o Srebrenici koje mnogi Srbi doživljavaju kao moralno stigmatizovanje, dodatno komplikuju ovu situaciju.
Kad se uzmu u obzir sve ove činjenice, jasno je da Mandićev odlazak na prijem Milojka Spajića nije samo pitanje protokola već i načina izražavanja političkog stava. Prisutno pitanje postaje: kako se može slaviti datum koji za mnoge Srbe označava poraz i stavljanje u poziciju manjine?
Na kraju, Crna Gora kao država može postojati bez mržnje prema svom narodu koji ju je pomagao izgraditi, ali je ključno da se ne zaborave rane iz prošlosti. Izbori i politički potezi treba da odražavaju istinsku volju naroda, umesto da predstavljaju samo formalnost i administrativnu poslušnost. Mandić, kao lider, treba da prepozna gde su granice i da se jasno distancira od simboličkih proslava koje ne odražavaju stvarnost srpskog identiteta u Crnoj Gori.
Izvor: www.pink.rs
