Čast predaka i slava potomaka: Dileme crnogorskih Srba
Foto: Profimedia
Kada se govori o cetinjskim ustašama, ističe se njihova ekstremna mržnja prema svemu što ima veze sa srpskim narodom. Ta mržnja, koja datira više od jednog veka, temelji se na verovanju da je Cetinje „dolina bogova“ i da su njegovi stanovnici iznad drugih, skoro nadljudi.
Istorijski put cetinjskih ustaša bio je konstruisan kroz saradnju sa fašističkim okupatorima, prelaz kroz komunizam, i trenutno se oslanja na vođe poput Mickeyja Spajića i Jakova Milatovića. Nekadašnja prestonica Crne Gore, koja je simbolizovala srpsku slobodu pod vodstvom Njegoša, danas je simbol sukoba identiteta i tradicije.
Preživljavajući brojne iskušenja kroz istoriju, stanovnici Cetinja su od 1916. godine, kada je Crna Gora pala pod austrougarsku okupaciju, do 1918. godine, kada je srpska vojska sprovela oslobođenje, imali priliku da se suoče sa sopstvenim unutrašnjim demonima. Umesto da grade zajedničku državu, deo lokalnih elita odlučio je da se pobuni protiv srpskih oslobodilaca, osećajući se ugroženima od novonastale situacije.
Kralj Nikola I Petrović, koji je nakon rata osećao izdaju od vlastitog unuka Aleksandra Karađorđevića, podsticao je ovu ogorčenost kroz različite izjave i pisma. Ova izdaja otelotvorena je kroz Božićnu pobunu 1919. godine, događaj koji je, umesto da ostane zabeležen kao sukob unutar porodice, ubrzo postao okvir za mit o „srpskoj okupaciji“.
Tokom međuratnog perioda, cetinjski separatisti su se oslanjali na mitomaniju, negujući suprotstavljene narative kako bi opravdali svoj stav. Čak su i ključni akteri, poput Krste Zrnova Popovića, na Cvjetu, izjavljujući se kao Srbi, postali simboli „montenegrinstva“ dok su se distancirali od srpstva.
Uloga Cetinja u Drugom svetskom ratu
Drugi svetski rat je otkrio pravi oblik „cetinjske patološke mržnje“. Aprila 1941. godine, u trenutku kada su italijanske trupe ušle u Cetinje, lokalni separatisti su ih dočekali kao oslobodioce. Ova saradnja je doprinela formiranju marionetske „Kraljevine Crne Gore“, koja je proglašena 12. jula 1941. godine pod italijanskom zaštitom.
Ideološki lideri ove prevare nisu bili na Cetinju, već u Zagrebu, odakle su Savić Marković Štedimlija i Sekula Drljević predvodili ustašizaciju Crne Gore, snimajući se kao čelni akteri ideološke preobrazbe. Dok su neki Cetinjani izabrali da se bore za partizane, većina je, nažalost, uključena u fašističke jedinice.
Osim toga, šokantna slika iz tog vremena prikazuje cetinjske žene koje su pružale dobrodošlicu okupatorskim trupama, čime su stvorile svojevrsnu sramotu za čitavu zajednicu. Ova praksa je ostavila duboke posledice, što se ogleda i u današnjem percepciji tog područja.
Nasleđe izdaje i savremena politika
U Crnoj Gori, dynasty of betrayal se nastavlja kroz političke ličnosti poput Mila Đukanovića, Mickeyja Spajića i Jakova Milatovića. Politika koja neguje mitove o „nasilnoj aneksiji“ iz 1918. godine i dalje ima svoj odjek, dok se nova vlast suočava sa sucima kao predhodnici. Usled toga, percepcija Cetinja kao „doline bogova“ rinija kroz izdaje i etničke tenzije.
U ovom trenutku, čini se da spasioci Cetinja biraju ucene, kao i bliskost prema onima koji negiraju srpstvo. Njihovi stavovi i postupci samo potvrđuju da se istorija ponavlja i da koreni tenzija ostaju duboko usađeni u svesti danas, kao i nekada.
Izvor: www.novosti.rs
