Žan Tirol, istaknuti francuski profesor ekonomije i dobitnik Nobelove nagrade za ekonomiju iz 2014. godine, u svojoj knjizi „Ekonomija za opšte dobro“ postavlja ključno pitanje: gde se denulo opšte dobro? Njegova analiza tržišne privrede ukazuje na to da je ovaj model postao dominantan, ali ne i savršen.
Prema Tirolu, tržišna ekonomija je zauzela centralno mesto u organizaciji društva, dok je politička moć izgubila deo svog uticaja. On naglašava da je moć javnog odlučivanja sve više ograničena, a tržište i novi akteri preuzimaju primat. Iako tržišna ekonomija može izgledati kao pobednik, ona nije osvojila ni um ni srce ljudi. Tirol upozorava da nadmoć tržišta dolazi s fatalizmom i otporom prema humanističkim vrednostima.
U vezi sa pitanjem opšteg dobra, Tirol smatra da je potrebno doneti vrednosni sud koji će odražavati naše sklonosti i društveni položaj. U tom kontekstu, uspostavljanje institucija treba da pomiri lične i zajedničke interese. On ističe da tržišna ekonomija nije sama sebi cilj; ona bi trebala biti sredstvo koje omogućava postizanje opšteg interesa.
Analizirajući odnos između ličnog i opšteg interesa, Tirol ukazuje na to da se oni često razmimoilaze kada individualne slobode deluju protiv zajedničkih interesa. Ovaj sukob može biti zamaskiran velom neznanja. Prema njegovim rečima, težnja ka opštem dobru počinje od kriterijuma blagostanja koji su često zasnovani na neznanju.
Tirol dalje objašnjava kako ekonomija može doprineti opštem dobru kroz dva osnovna načina: usmeravanje rasprave ka ciljevima koji predstavljaju opštu dobrobit i razlikovanje tih ciljeva od instrumenata koji mogu pomoći u njihovom ostvarivanju. On naglašava da ekonomija ne bi trebala biti u službi privatnog vlasništva ili ličnih interesa, već bi trebala raditi na jačanju zajednice.
Na kraju svoje analize, Tirol ističe važnost prepoznavanja institucija i politika koje zastupaju opšti interes kako bi se stvorio bolji svet. Ekonomija mora istraživati situacije u kojima su individualni interesi usklađeni s težnjom ka blagostanju zajednice ili gde ti interesi predstavljaju prepreku.
Ova duboka razmatranja o ulozi ekonomije u društvu pružaju značajan okvir za razumevanje složenih odnosa između ličnih i zajedničkih interesa te izazova s kojima se suočavamo kada pokušavamo ostvariti opšte dobro.
Redakcija Info24Vesti nastaviće da prati razvoj događaja i objaviće nove informacije čim budu dostupne.
Izvor: www.novosti.rs
