Atentat na nadvojvodu Franca Ferdinanda, koji su izvršili članovi Mlade Bosne, poslužio je kao povod za izbijanje Prvog svetskog rata. Austrougarska je 25. jula 1914. godine, nakon što je Srbija primila ultimatum, objavila rat otvorenim telegramom.
Uoči ovog događaja, srpske vlasti su, s obzirom na moguće vojne sukobe, premeštale centralne državne institucije iz Beograda. Tako su vlada i skupština premestene u Niš, dok je vrhovna vojna komanda prešla u Kragujevac.
Nikola Pašić, tadašnji predsedavajući Saveta ministara, obratio se građanima Niša sa balkona Okružnog načelstva, obaveštavajući ih o ratu.
Ratna dejstva su započela iste noći, kada je artiljerija sa vojnog broda Bodrog otvorila vatru, a prema nekim izvorima, napadi su počeli i ranije, kod Velikog Gradišta.
U Beču je vladalo uverenje da će Srbija biti lako poražena, a očekivao se brz ishod koji bi doveo do sloma srpskog nacionalnog pokreta unutar Dvojne monarhije.
S druge strane, Srbija je, nakon dva balkanska rata, bila iscrpljena, iako je izašla sa teritorijalnim dobitcima i pobedničkim duhom. U Evropi je vladalo mišljenje da Srbija nije sposobna za ozbiljan otpor protiv Austrougarske.
Pet dana pre objave rata, 23. jula, poslanik Dvojne monarhije, baron Gizl, predao je ultimatum srpskim vlastima. U njemu je Srbija optužena za podrivačke aktivnosti, uključujući obuku i naoružavanje atentatora.
Mladobosanci, koji su se protivili Austrougarskoj, smatrali su se jugoslovenskim nacionalistima. Njihov cilj bio je borba protiv feudalnog nasleđa koje je ostalo iz doba Turske.
Istraga nakon atentata pokazala je da su atentatori, uključujući Gavrila Principa, boravili u Srbiji i da su imali podršku pojedinaca iz srpskog državnog aparata.
Ultimatum je bio formulisan tako da bude neprihvatljiv za Beograd, iako su srpske vlasti pokušale da izbegnu rat. U odgovoru na ultimatum, koji su sastavili Pašić i Stojan Protić, naglašena su žaljenja zbog atentata, ali je odbijen zahtev za učešće organa Dvojne monarhije u istrazi na srpskoj teritoriji.
Austrougarske trupe su 12. avgusta 1914. godine započele invaziju na Srbiju. U prvom naletu, Peta i Šesta armija su prešle Drinu, dok su druge jedinice vršile akcije zavaravanja.
Tokom artiljerijskih dejstava, Beograd i okolna mesta su bila pod napadom. Oskar Poćorek, vrhovni zapovednik Balkanske vojske, imao je zadatak da što brže slomi otpor Srbije.
Nakon prvih sukoba, srpski Generalštab je shvatio ozbiljnost situacije i počeo da okuplja trupe. U Cerskoj bici, srpske snage su uspele da potuku invazionu armiju, što je dovelo do povlačenja Austrougarskih trupa.
Naredna invazija na Srbiju usledila je 6. septembra, a borbe su se nastavile kroz rovovsko ratovanje. Srbi su, predvođeni Živojinom Mišićem, izveli protivofanzivu u Kolubarskoj bici, koja je rezultirala potpunom pobedom.
Do 16. decembra 1914. godine, srpske snage su proterale sve austrougarske vojnike iz Srbije, što je bio značajan uspeh za srpsku vojsku.
Ubrzo nakon toga, ugled Srbije je porastao, dok su se na frontu nastavili sukobi. U jesen 1915. godine, Austrougarske i nemačke trupe su ponovo napale Srbiju, što je dovelo do teških borbi i povlačenja srpske vojske.
Oporavak srpske vojske dogodio se na Krfu i u Solunu, gde je formiran novi front. Slom Centralnih sila započeo je probojem Solunskog fronta 1918. godine, što je dovelo do kapitulacije Austrougarske i završetka Prvog svetskog rata.
Redakcija Info24Vesti nastaviće da prati razvoj događaja i objaviće nove informacije čim budu dostupne.
Izvor: www.b92.net
