Amazonke: Istorija ratnica ili mit?
U antičkoj Grčkoj, Amazonke su bile viđene kao neustrašive ratnice, poznate po svom jahanju konja, veštini gađanja lukom i strelom i izgledu koji se razlikovao od tadašnjeg standarda. Grčki izvori opisuju ih kao žene koje su se odricale tradicionalnih ženskih uloga, često se povezivale s hedonističkim užicima i alternativnim načinom života, što je bilo šokantno za patrijarhalno društvo starog Grka.
Prema američkoj istoričarki Adrijen Mejor, tadašnje društvo je bilo u potpunosti zaprepašćeno jer su muškarci smatrali da su žene predodređene za kućne poslove, poput tkanja i brige o porodici.
Antički Grci su sebe smatrali Helenima, dok je njihova domovina nosila naziv Helada. Nisu imali centralizovanu državu, već su se sastojali od stotina nezavisnih gradova-država, poznatih kao polisi. Najistaknutiji među njima bili su Atina i Sparta, koje su bile povezane zajedničkim jezikom, religijom i kulturom. Geografski je njihova civilizacija obuhvatala današnju Grčku, kao i zapadnu obalu današnje Turske.
Iako su upadljive žene poput Amazonki bile fascinantne, Grci su im pripisivali i divljost. Smatrali su da snose odgovornost za porobljavanje muškaraca i da se obaveznici prema muškim potomcima sprovode brutalnom praksom. I pored tih predrasuda, Grci su im posvetili umetničke prikaze na stablima, zidnim slikama, pa čak i statuama.
Za grčke heroje, pobeda nad kraljicama Amazonki predstavljala je vrhunac hrabrosti. Legende poput Tezeja koji uzima za ženu predvodnicu Hipolitu, ili Ahileja koji se zaljubljuje u moćnu ratnicu Pentezileju, ukazuju na složenu prirodu veza između muškaraca i Amazonki, ali konačni ishod uvek favorizuje muškarce.
Postojanje Amazonki: Mito ili istina?
Prvi pisani tragovi o Amazonkama nalaze se u Homerovoj „Ilijadi“, koja datira iz 8. veka pre nove ere. Tokom vekova, postojala su brojna pitanja o postojanju ovih ratnica, sve do nedavnih arheoloških otkrića u Ukrajini, jugu Rusije, Kazahstanu i centralnoj Aziji koja su pokazala da su u regijama gde su Grci smeštali Amazonke, zaista postojale žene ratnice.
Do sada su otkopana više od 300 grobova žena koje su sahranjene sa oružjem poput strelama, sečivima i mačevima, a mnoge su bile sa povredama iz bitaka.
Istoričarka Mejor navodi da su inspiracija za Amazonke bile jahačice iz skitskih plemena oko Crnog mora, koje su vodile egalitaran način života i imale značajne uloge u zajednicama.
Ipak, poreklo samog naziva „Amazonka“ ostaje nejasno. Moguće je da potiče od staropersijskog izraza „ha-mazon“, što znači ratnica, ili od čerkeske reči „Amezane“, koja se prevodi kao „majka šume ili meseca“.
Jedna od najpoznatijih teorija, koju je izneo istoričar Helanik, sugeriše da reč „Amazon“ dolazi od grčkog „bez dojke“. Ova ideja je dovela do uverenja da su Amazonke uklanjale desnu dojku kako bi lakše koristile luk, što je, kako navodi Mejor, mit bez dokaza.
Antičke predrasude i stereotipi
Zanimljive i često kontroverzne priče su se vezivale za Amazonke, uključujući tvrdnje da su u svojim zajednicama tolerišu samo žensku decu, dok dečake jednostavno napuštaju ili čak ubijaju. Ova ideja poziva na pitanje kako su se u tom slučaju razmnožavale.
Prema zapisima istoričara kao što su Herodot i Strabon, grupice Amazonki su se sastajale s muškarcima iz drugih plemena i nakon seksualne interakcije su se razdvajale. U izvorima se ne pominje bilo kakva brutalnost, već se navodi da su bez obzira na sve, devojčice zadržavale, a dečake slale nazad u očeve zajednice.
Krajem 20. veka, pojavio se narativ da su Amazonke bile lezbejke. Ipak, Mejor smatra da postojeći antički zapisi ne potvrđuju ovu tvrdnju, niti ima dokaza da su Amazonke odbacivale muškarce iz svojih zajednica.
Modni uticaj i svakodnevni život
Pantalone koje su se danas smatrale uobičajenim komadom odeće, u staroj Grčkoj su se sastojale od drapiranih komada tkanine. Grci su pripisivali uvođenje pantalona Amazonkama, iako nije moguće potvrditi ovu tvrdnju.
Praktičnost ove odeće, koja je omogućavala slobodu pokreta, bila je očigledna za život jahačica. Antički prikazi su pokazivali Amazonke u tunikama, a često i sa tetovažama, što je za Grke bilo nešto neusvojivo i u suprotnosti s njihovim standardima.
Mejor napominje da je arheologija otkrila dokaze o upotrebi kanabisa kod ovih žena, navodeći opis antičkog pesnika Herodota koji govori o ritualima opijanja duvana oko vatre.
Amazonke su stoga ostale u srcima i umovima mnogih kao simbol slobode, snage i otpora prema pravilima patrijarhalnog društva. Njihova priča, bogata legendama i mitovima, još uvek se proučava i inspirira.
Izvor: www.b92.net
