Pad broja porodica sa decom u Evropskoj uniji
Podaci Evrostata za prošlu godinu ukazuju na zabrinjavajući trend u Evropskoj uniji: više od 76% domaćinstava funkcioniše bez dece. U brojkama to znači da od ukupno 203,1 miliona domaćinstava, 155,7 miliona ne ima decu. Broj samaca se istovremeno povećava.
Neshvatljivo je da, iako se demografska slika u ovoj regiji pogoršava, institucije u Briselu upućuju preporuke Srbiji o uređivanju porodičnih odnosa. To je, paradoksalno, dovelo do trenutne situacije u kojoj se EU suočava sa smanjenjem stanovništva.
Srpski Porodični zakon i evropski standardi
U vezi s tim, izmena srpskog Porodičnog zakona, koja je povučena usled pritiska javnosti, predviđala je odredbe koje bi mogle dovesti do sličnog stanja kao u EU. Na primer, potpuna zabrana fizičkog kažnjavanja dece predviđa da roditelji mogu biti podložni inspekciji socijalnih službi za svaku „vaspitnu“ meru. Takođe, inicijalni predlog uključivao je sistem putem kojeg bi deca mogla prijavljivati roditelje, što je ubrzo povučeno.
Jedna od kontroverznih tačaka bio je član zakona koji omogućava deci od 15 godina da samostalno daju pristanak za medicinske intervencije, što bi moglo otvoriti vrata za različite interpretacije, uključujući mogućnosti kao što je promjena pola.
Jelena Sarafijan iz Udruženja „Roditelji za prava dece“ iz Republike Srpske izrazila je duboku zabrinutost zbog trenutnog pravca reformi porodičnog zakonodavstva u Srbiji i Republici Srpskoj, s naglaskom na usklađivanje sa evropskim standardima.
- „Podaci o dramatičnom padu porodica sa decom i rastu samačkih domaćinstava ukazuju na ozbiljnu demografsku krizu. Sva novousvojena zakonska rešenja moraju se pažljivo analizirati, s fokusom na uticaj na porodicu,“ istakla je Sarafijan.
Ona je dodala i da izmene Porodičnog zakona predstavljaju potencijalni rizik za prekomerno institucionalno mešanje u porodični život, što može rezultirati lakšim izdvajanjem dece iz bioloških porodica.
Demografska slika u Evropskoj uniji
Prema izveštaju Evrostata, od 76,6% domaćinstava bez dece, 37,5% čine samačka domaćinstva, dok parovi bez dece čine 24,1%. U poređenju s tim, domaćinstva sa decom čine 14,7% ukupnog broja. U periodu od 2016. do 2025. godine, zabeležen je rast samačkih domaćinstava bez dece za 19,2%, dok je broj parova sa decom opao za 6,3%.
Razlike među zemljama članicama su značajne: Slovačka (35,4%), Irska (30,8%) i Kipar (28,2%) imaju najveći udeo domaćinstava sa decom, dok su Finska (18,2%), Litvanija (18,4%) i Nemačka (19,9%) na začelju.
Prema podacima, u Evropi polovina domaćinstava sa decom ima samo jedno dete, dok su veće porodice ređe. Ovo stanje dodatno dodatno komplikuje demografske izazove sa kojima se EU suočava.
Situacija u Srbiji
Srbija, unatoč negativnom prirodnom priraštaju, pokazuje da porodice i dalje ostaju temelj društva. Prema popisu stanovništva iz 2022. godine, od ukupno 1.904.314 domaćinstava, 69% ima decu. Većina domaćinstava s decom (54,3%) obuhvata decu u jednoparentalnim porodicama.
Izazovi radne snage u EU
Smanjeni broj domaćinstava sa decom vodi ka sporijem rastu radne snage, što dodatno opterećuje tržište rada, posebno u sektorima poput zdravstva i usluga. OECD upozorava da demografski trendovi dugoročno negativno utiču na javne finansije u EU, s rastućim pritiscima na penzione i socijalne sisteme.
Kako bi se s ovim izazovima suočili, zemlje EU ulažu napore da privuku mlade porodice, uz konkretne mere kao što su bilateralni sporazumi o obrazovanju i zapošljavanju, posebno sa zemljama Balkana.
Tako je Slovenija još 2016. godine potpisala bilateralni sporazum sa Srbijom o besplatnom školovanju dece. Ovaj trend ukazuje na širu strategiju EU za privlačenje mladih iz regiona, što može dodatno produbiti demografske promene i izazove u budućnosti.
Izvor: www.novosti.rs
