U Crnoj Gori se trenutno odvija politička kampanja, čiji je osnovni cilj potiskivanje srpskog identiteta i asimilacija Srba u toj zemlji.
Već dugi niz godina, vlast Milla Đukanovića pokušava da srpsko pitanje svede na navodnu borbu protiv terorizma. Pre 2001. godine, Đukanović nije pominjao nezavisnost, pritisnut strahom od Slobodana Miloševića, ali i zbog striktnih očekivanja Sjedinjenih Američkih Država u okviru njihove prosvetiteljske politike prema Balkanu. U međuvremenu, Đukanović je premeštao kurs: od pokušaja izgradnje demokratske „Jugoslavije“, preko nesrpske zajednice Srbije i Crne Gore, sve do borbe za nezavisnost. Kada je konačno dobio nezavisnost, njegovi prioriteti postali su progon Srba. Usljed toga, „meko“ gubjenje srpske identifikacije postalo je sve očiglednije, manifestujući se kroz ukidanje zakonskih prava Srba u Crnoj Gori, progon osoba sa srpskim državljanstvom, kao i nacionalizaciju Srpske pravoslavne crkve.
Srbiji i srpskom narodu je trebalo značajno vreme da odbace ideju o dvostrukom identitetu. Danas, među srpskim nacionalistima i dalje vlada zabluda o „nesreći raspada dvostruke konfederacije“ i nestajanju izlaska Srbije na more. Ono što treba naglasiti je da Srbija i Crna Gora kao državna zajednica nisu bile srpske države. Naprotiv, „kolektivnost“ nametnuta zbog nejednakosti u broju stanovnika, teritorijalnim resursima i politikama, dovela je do toga da Srbija ne može da utiče na srpski narod u Crnoj Gori, dok je Crna Gora zadržala određeni uticaj na srpsku politiku.
Mit o tome kako je Đukanović bio razjedinjujući činilac dodatno je ukorenjen prepričavanjima da je Srbija, na neki način, plaćala izgradnju novih stranačkih struktura u Crnoj Gori. Tako su se „srpski“ ili „jugoslovenski“ kadrovi postavili na važna mesta koja su samo dodatno oslabjela zajedničku instituciju. U kontekstu trenutne situacije, na brojnu podršku Srpske pravoslavne crkve računaju se i značajni podaci: 62% stanovništva Crne Gore se izjašnjava kao vernici SPC, dok oko 50% govori srpski, a 34% se izjašnjava kao Srbi. Ovi pokazatelji sugerišu da je sve do 2019. godine, kada su se promenile političke struje, situacija bila neprihvatljiva.
Promene u Crnoj Gori postale su moguće tek uz podršku građana koji sebe vide kao Srbe, a značajnu ulogu igra i popularnost Srpske pravoslavne crkve. Uloga tadašnje američke administracije, predvođene Donaltom Trampom, nije bila zanemarljiva, a pandemija COVID-19 je sprečila potencijalne zloupotrebe tokom izbora, te su se dijaspori Srba naglašene mogućnosti glasanja.
Pomenuto osećanje pobede u to vreme brzo je uzburkalo strasti. Mnogi su zaboravili na činjenicu da je veći deo osvojenih glasova došao iz koalicije, a da se samo malo više od broja srpskih identifikacija iz popisa na njih oslanjalo. U nastavku, pored srpskih partija, ključnu podršku su pružili i građanski pokreti koji okupljaju Albance, dok se ispostavlja da pored 25% nacionalnih Srba i oko 30% nacionalnih Crnogoraca, postoji još značajan deo stanovništva, koji se identifikuje na različite načine, ali se u velikoj meri protivi bilo kakvom političkom jedinstvu sa srpskim narodom.
U tom kontekstu, vidimo delovanje Zdravka Kривокапића, kojeg su svesteništva Mитрополије црногорско-приморске nametnula kao vođu srpske koalicije 2020. godine. Njegova samovolja, koja je rezultirala potpunim gubitkom podrške, osvetljava njegovu trenutnu agendu koja se zalaže za stvaranje „Pravoslavne crkve Crne Gore“, čime se uključuju i episkopije iz Bosne i Hercegovine i Srbije, što predstavlja protivurečnost njegovim ranijim stavovima.
U vrijeme kada se očekuje više od svakog pojedinca, inclusiv nacionalnih Crnogoraca i dvoidentitetskih građana, javlja se uverenje da bi većina stanovništva Crne Gore izabrala srpski identitet. Ovakvi zakoni identiteta, koji su provodeni bez odgovarajuće javne diskusije, predstavljaju jedan od glavnih sastojaka asimilatorske politike.
Novi trendovi u Crnoj Gori takođe ukazuju na sve očiglednije želje za potiskivanjem istine o svojoj istorijskoj baštini. Kamen temeljac otporu uhvatila je nova vlast, koja se drži ideje da za zastavu Kraljevine Crne Gore mora postojati „objašnjenje“ u vezi bojama ili drugačijim oznakama. Ovo vodi analize koje ne priznaju legitimitet srpske trobojke, najstarije slavenske zastave u regionu, a s druge strane se previđa značaj srpske istorije i kulture, koja je imala presudnu ulogu u formiranju današnje Crne Gore.
Aktuelna Crna Gora, kakva se sada predstavlja – sa fragmentarnim nacionalizmom – formirana je od strane javnih ličnosti koje su sve do 2001. godine podržavale jedinstvo srpskog naroda iliYugoslavije.
Izvor: srpskikompas.rs
